uitgebreid zoeken

 vrijdag, 28 april 2017

TAALB(L)AD
e-zine
  Nieuws   Kort & klein   Focus   Taaltrips woordleer
zinsbouw
woordspel
links
luisteren
Start Beeldverhaal

minitest
flyers & affiches

vzw de Rand
Taaluniecentrum NVT

TAALBLAD.BE op Facebook

 
RSS feed
 Taalblad Google Gadgets
 Creative Commons-Licentie

Discussie over dialect, tussentaal en standaardtaal

donderdag, 6 september 2012

Onlangs verscheen een wetenschappelijk boek over een relatief jonge variëteit van het Nederlands: de tussentaal. Het is de taal die heel veel Vlamingen gebruiken in informele situaties. Meer en meer hoor je de tussentaal ook in tv-series, in films én in het onderwijs. Na de lancering van het boek ontstond een hevige discussie over de tussentaal. Wij discussiëren mee, want ook wie Nederlands leert, zal vroeg of laat met die tussentaal te maken krijgen.

Oewist?
Tussentaal is een taal tussen dialect (zoals het Brugs of het Brussels) en het Standaardnederlands. Het klinkt ‘slordig’, onder andere omdat de "t" achteraan een woord vaker dan in het Standaardnederlands niet uitgesproken worden. "Dat weet ik niet" wordt bijvoorbeeld "Da weet ik ni". Ook de ‘h’-klank aan het begin van woorden valt wel eens weg. “Hoe is het?” klinkt dan bijvoorbeeld als “oewist”. Typisch is ook dat de “ge”-vorm gebruikt wordt voor de tweede persoon enkelvoud: "Wat heb je een mooie jas" wordt "Ge hebt zo ne mooie jas". Een mooie illustratie van tussentaal vind je op de website van De Standaard met de teksten van Mira en Hannelore Bedert, twee Vlaamse zangeressen die hun liedjes in tussentaal zingen.

Verkavelingsvlaams
Sommige mensen gruwen van tussentaal. Journalist Geert Van Istendael is een fervente bestrijder van de taalvariëteit. In zijn boek Het Belgisch labyrint (1993) beschrijft hij zijn afkeer voor wat hij Verkavelingsvlaams noemt. Hij vergelijkt het Verkavelingsvlaams met een kreupele indringer: "Het is een manke usurpator in kale kleren, maar hij heeft de verwaandheid en de lompheid van de parvenu. (...) Het is de taal die gesproken wordt in de betere villa’s op de verkavelde grond van onze verminkte dorpen." Van Istendael vindt niet dat je altijd en overal Standaardnederlands moet spreken. Dialect vindt hij prachtig; het is een rijke voedingsbodem voor het Standaardnederlands. Maar die tussentaal, het Verkavelingsvlaams, vindt hij lomp, krom en karakterloos.

God luistert niet
"Van het Verkavelingsvlaams verlos ons Heer!" schreef van Istendael meer dan twintig jaar geleden in zijn boek. Zijn goddelijke smeekbede heeft niet geholpen, want de door hem vervloekte tussentaal lijkt niet te stoppen. Je hoort de tussentaal al lang niet meer enkel op straat en in de villa's van de verkavelingen. De personages van heel veel Vlaamse tv-series en films spreken tussentaal. Ook de reclamejongens gebruiken vaak tussentaal om hun producten met meer "naturel" aan te prijzen. De tussentaal is trouwens niet alleen maar een spreektaal: de deelnemers aan internetdiscussies ventileren hun mening meer en meer in geschreven tussentaal.

Afkeer
Aan de Antwerpse universiteit hebben taalkundigen de tussentaal uitgebreid bestudeerd. Ze onderzochten hoe, waar en wanneer de taal gebruikt wordt. Ze bestudeerden de verstaanbaarheid van tussentaal en de rol van tv, theater en literatuur in het gebruik van tussentaal. Ze gingen ook op zoek naar waar de afkeer van tussentaal vandaan komt. Via hun blog De manke usurpator kon je de vorderingen van hun onderzoekswerk volgen. De interessantste studies en bevindingen bundelden ze nu in een boek met de titel: De manke usurpator. Over Verkavelingsvlaams. Uit een van de studies blijkt dat ook leraren in de klas meer en meer tussentaal gebruiken. In de krant verscheen een artikel waarin de auteurs van het boek vertelden dat zij tussentaal in de klas geen probleem vinden. Daarmee barstte de discussie over tussentaal nog eens helemaal los.

Verwarring
De taaldiscussie startte dus met het gebruik van tussentaal in het onderwijs. Voor leerkrachten van het Nederlandstalige onderwijs is Standaardnederlands namelijk nog steeds de officiële richtlijn. De richtlijn dient een democratisch doel: het Standaardnederlands is een houvast voor wie thuis een andere moedertaal heeft. Als de leerkrachten tussentaal spreken, wordt het heel verwarrend voor kinderen die thuis nog een andere taal spreken.

Brabbelen
De auteurs van het boek gaan dus niet akkoord met die strenge norm. Daarmee bedoelen ze niet dat elke leraar zijn eigen tussentaal mag brabbelen in de klas. Ze zijn niet tegen een norm, maar ze vinden het wel tijd dat de overheid en het onderwijs zich bezinnen over die norm. De lat hoog leggen en enkel het Standaardnederlands als correct Nederlands beschouwen, is allesbehalve democratisch. Want als je niet verdraagzaam kan zijn voor de tussentaal van de autochtone Vlaming, zal het ook heel moeilijk worden om het accent te aanvaarden van een allochtoon die Nederlands leert. Geert Van Istendael zelf reageerde met een opvallend opiniestuk dat hij helemaal in de door hem zo verfoeide tussentaal schreef.

Winnaar
De hele discussie kent natuurlijk niet meteen een winnaar, maar ze toont wel mooi aan dat het Nederlands vele vormen kent: tussentaal of Verkavelingsvlaams, Nederlands Nederlands, Belgisch Nederlands, Brugs, Brussels, Antwerps… Op Wikipedia vind je er een mooi visueel schema van. Wat moet je nu met al die taalvariëteiten aanvangen als je Nederlands leert? Ons advies: leer het Standaardnederlands, zoals je het hoort in het nieuws op de radio en op tv en (hopelijk) in de lessen Nederlands. Als je in je omgeving vaak tussentaal of een andere variëteit hoort, dan zal je die vanzelf ook leren begrijpen. Doe vooral geen extra moeite om zelf tussentaal te spreken, want ook dat zal gebeuren zonder dat je het zelf beseft als je veel met Vlamingen praat.


We willen natuurlijk ook graag weten wat de lezer van Taalblad.be ervan vindt. Moeten leerkrachten in hun onderwijs Standaardnederlands praten? Laat het weten via onze poll.

Koen Van Kelecom

Koen Van Kelekom
Bookmark and Share
 
 


 



stuur door printversie

Bekijk het archief

« vorige 10 Meest gelezen in rubriek 'Focus' volgende 10 »
  1 Tolerantie voor Vlaamse Nederlands stijgt 06 november 2014
  2 In Antwerpen: zeer boeiende expo over 50 jaar migratie 24 juli 2014
»  3 Discussie over dialect, tussentaal en standaardtaal 06 september 2012
  4 Alfabetisch jaaroverzicht, deel 2: van N tot en met Z 30 december 2014
  5 Sax 200: expo over een geniale instrumentenbouwer 30 juli 2014
  6 Alfabetisch jaaroverzicht, deel 1: van A tot en met M 25 december 2014
  7 WK 2010: het Afrikaans, zalige zustertaal van het Nederlands audioartikel 11 juni 2010
  8 'Brusselicious' toont dat Brusselse gastronomie meer is dan wafels, bier en chocolade audioartikel 23 februari 2012
  9 Online winkelen: interessant, als je voorzichtig bent 14 mei 2009
  10 Darya Gantura: eerst Nederlands leren, dan topactrice worden audioartikel 15 juli 2011

 Wat is TAALBLAD.BE ?

TAALBLAD.BE is een webkrant voor wie Nederlands leert.

Meer info

Echt waar?!

Met dit boek leer je dagelijkse woordenschat met ludieke nieuwsberichten, taalspelletjes, spreekwoorden...


Bestel rechtstreeks via e-mail, we leveren het boek thuis zonder kosten!

Lees meer

Boetiek

uitspraak_NederlandsOnze selectie van grammatica- en oefenboeken, leesboeken en ander materiaal om (thuis) Nederlands te oefenen.

Naar de boetiek

Romeinse tweeling


Roman in eenvoudig Nederlands over het opgroeien van de tweeling Gaius en Julia in het Rome van net na Christus.

Lees meer

Instroom 2

uitspraak_Nederlands
Instroom 2 is een boek voor jongeren die Nederlands leren, met thema's die jonge mensen écht boeien.

Meer info en bestellen.

Stepstone

ADVERTENTIE



Op zoek naar een nieuwe job? Zoek op stepstone.

Lees meer

Woordenboek

Pocketwoordenboek voor wie Nederlands leert: een onmisbaar instrument, dat je altijd en overal kunt meenemen.

Lees meer

 Cursus Nederlands

Zoek een cursus Nederlands in Vlaanderen of Brussel via de Huizen van het Nederlands.

Lees meer

 Help ons

Heb je een opmerking, een suggestie voor de redactie, heb je een foutje gezien?
Aarzel niet ons te contacteren.

contactpagina

 Taalblad.be op facebook

Op onze facebookpagina vind je extra links naar websites, beelden, radioreportages...waarmee je Nederlands kan leren.

Taalblad.be op facebook



 Legende

ver = verbum
sub = substantief
adj = adjectief
adv = adverbium
exp = expressie
afk = afkorting
syn = synoniem
fig = figuurlijk

 de of het?

Oefening op het lidwoord:
de of het?

Klik hier

 Minitest Nederlands

Met ons gadget geef je de bezoekers van je website of blog elke dag een nieuwe oefening Nederlands.

Lees meer

Google Plus

Volg Taalblad.be ook op

Google+

Zoeken - Disclaimer - Contact - Over Taalblad - Sitemap - Colofon